مقدمه: به تازگی تولید حفره های آکوستیکی با اعمال تابش امواج فراصوتی به عنوان یک روش درمانی هدفمند مطرح شده است. مطالعات نشان می دهد که میزان القای حفره های آکوستیکی در تابش با دو یا چند فرکانس امواج فراصوتی، بیش از تابش تک فرکانس خواهد بود. در این مطالعه اثر تابش همزمان امواج فراصوتی 40 کیلوهرتز و فرکانس هارمونیک 1 مگاهرتز آن بر میزان القای حفره های آکوستیکی در مقایسه با تابش هر یک از فرکانس ها به تنهایی به روش ید دزیمتری مورد ارزیابی قرار گرفت.روش: در این مطالعه تاثیر پارامترهای با سطح تابش دهی کم تحت میدان های فراصوتی 1 مگاهرتز و 40 کیلوهرتز در مد منتشر با استفاده از روش دزیمتر شیمیایی ید مورد ارزیابی قرار گرفت. در پروتکل های مختلف تابش دهی، هر آزمایش 5 بار تکرار شد. برای مقایسه میزان جذب دزیمتر در پروتکل های تابشی مختلف از ANOVA و برای بررسی وابستگی بین پارامترهای تابش دهی امواج فراصوتی با میزان جذب در پروتکل های مختلف آزمون همبستگی Pearson و Linear regression استفاده شد.یافته ها: میزان جذب دزیمتر در مد تابش دهی پیوسته بیش از تابش در مد پالسی است (P<0.05). همچنین میان زمان و شدت تابش دهی فراصوتی بر اساس میزان جذب دزیمتر در حالت تابش تک فرکانس و تابش همزمان دو فرکانس، همبستگی معنی داری وجود داشت (P<0.05). در شرایط تابش پالسی و تحت چگالی انرژی ثابت، القای حفره سازی کمابیش ثابت می ماند (P>0.05). مدهای موثر با بیشترین حفره سازی اکوستیکی شامل حالت های تابش هم زمان الف) 1 مگاهرتز پیوسته و 40 کیلوهرتز پیوسته، ب) 1 مگاهرتز پیوسته و 40 کیلوهرتز پالسی با فاکتور کاری 80 درصد، ج) 1 مگاهرتز پالسی با فاکتور کاری 80 درصد و 40 کیلوهرتز پیوسته و د) 1 مگاهرتز پالسی با فاکتور کاری 80 درصد و 40 کیلوهرتز پالسی با فاکتور کاری 80 درصد بودند. این چهار مد تابش دهی بیش از سایر مدها در القای حفره سازی موثر بودند. در بین مدهای تابش دهی ترکیبی مختلف، اثر هم افزایی در تابش هم زمان 1 مگاهرتز پیوسته و 40 کیلوهرتز پیوسته (1.78 برابر) بیش از سایر ترکیبات تابش دهی در فرآیند افزایش پدیده حفره سازی حاصل شد.نتیجه گیری: این مطالعه نشان داد که ترکیب تابش هم زمان دو فرکانس در مقایسه با تابش تک فرکانس در افزایش فعالیت حفره سازی گذرا موثرتر است و موجب هم افزایی در القای حفره سازی آکوستیکی می شود. در این مطالعه پروتوکل منتخب جهت افزایش حفره سازی در روش های درمان هدفمند استخراج شد.

یکی از روش های مؤثر در درمان سرطان تیرویید، یددرمانی است که در آن بعد از عمل جراحی تیروییدکتومی و یا برداشت بافت تیرویید و به منظور کنترل رشد تومور و جلوگیری از علایم ثانویه بعد از جراحی ید 131 به صورت خوراکی، برای بیماران تجویز می شود. هم چنین با توجه به دزی که ید پرتوزای جذب شده در سلول های سرطانی ایجاد شده در ناحیه تیرویید به فضای اطراف می دهد، ممکن است منجر به عوارض زیادی برای اطرافیان بیمار شوند. در این پژوهش در مرکز ید درمانی درمانگاه افشار یزد، با استفاده از دزیمترهای گرمالیانی 100TLD-مقدار میانگین دز جذبی ناحیه تیرویید روی سطح پوست بعد از 24 ساعت برای دریافت 100 تا mCi 150 ید 131 و دز جذبی عمقی تیرویید در فاصله 7 سانتی متری از پوست که شامل تیرویید و بافت نرم اطراف آن می شود به ترتیب 993/388 و cGy 155/379 و بعد از 48 ساعت به ترتیب 643/350 و cGy 124/343 محاسبه شد. دز اندازه گیری شده در اطراف بیمار و در فاصله های 1 تا 3 متری از آن ها در طول مدت 24 الی 48 ساعت بستری در این مرکز بعد از دریافت ید پرتوزا به طور میانگین cGy 93/30 است که در مقایسه با استانداردهای تعیین شده، احتمال خطر برای اطرافیان بیمار زیاد است. طبق نتایج پژوهش هایی که تاکنون انجام شده است، سن و جنسیت در بروز این بیماری خیلی مؤثر بوده و هم چنین شیوع آن در زنان بیش تر از مردان است. لذا پیشنهاد می شود که پژوهش هایی در زمینه عوامل ژنتیکی و بیماری های زمینه ای شایع در هر منطقه انجام گیرد.

با توجه به اهمیت کنترل کیفی دستگاههای پرتودرمانی و امکان تعیین توزیع سه بعدی دز توسط دزیمتر ژل فریک آگاروز، این دزیمتر برپایه محلول سولفات فروس و ژل آگاروز تهیه شد. پاسخ دزیمترهای ژل فریک آگاروز آماده شده تحت تابش گاما تا دز جذبی Gy 20 بررسی شدند. دزیمترهای تهیه شده به روش طیف سنجی ارزیابی شدند. با توجه به اثر غلظت عوامل تشکیل دهنده بر پاسخ دزیمتر ژل فریک آگاروز، ترکیب های مختلف برای رسیدن به حساسیت بهتر و تکرارپذیری بررسی شدند. در این راستا، پاسخ نمونه های دزیمتر در غلظت های مختلف یون فروس، اسید سولفوریک و نشانگر ارزیابی شدند. نتایج نشان دادند دزیمتر ژل فریک آگاروز تهیه شده تا Gy 20 رفتار خطی دارد. هم چنین بهترین ترکیب دزیمتر ژل فریک آگاروز با حساسیت و پایداری بالای دزیمتر به صورت mM 2/0 فروس، mM 25 اسید سولفوریک و mM 15/0 زایلنول تعیین شد.

محاسبه توزیع فضایی دز در طول پرتودرمانی می تواند به پزشک ها در درمان بهتر اندام سرطانی و کاهش دز اندام های حساس اطراف آن، کمک کند. دزیمترهای ژل پلیمری معادل بافت حاوی مواد شیمیایی حساس به پرتو هستند که تحت تابش به صورت تابعی از دز جذبی، پلیمریزه شده و اطلاعات فضایی توزیع دز با تصویربرداری از ژل تابش دیده، قابل استخراج است. در این مطالعه، با استفاده از کد مونت کارلو MCNPX و فانتوم ORNL، ابتدا دز دریافتی ریه ها، کبد، پستان، معده، طحال و کلیه ها در حین پرتودرمانی هدفمند بافت سرطانی ریه با استفاده از ید-131 شبیه سازی شد. سپس ژل دزیمترهای MAGICA و PAGATA در بافت های هدف قرار داده شده و دز دریافتی آن ها مجدداً بررسی شد. نتایج این شبیه سازی ها نشان می دهد که دز دریافتی بافت ریه ها، کبد، پستان، معده، طحال و کلیه ها با نتایج ژل دزیمترهای MAGICA و PAGATA قابل مقایسه هستند؛ بنابراین از این ژل دزیمترها می توان در دزیمتری درمان با ید-131 در فانتوم های فیزیکی، استفاده کرد.

با پیشرفت های اخیر در پرتودرمانی، لزوم تهیه دزیمترهایی که بتوانند توزیع دز را به صورت سه بعدی اندازه گیری کنند آشکارتر شده است. در حال حاضر ژل های حساس به تابش، به کمک روش های تصویربرداری، امکان اندازه گیری توزیع سه بعدی دز را فراهم آورده اند. اما این روش دارای محدودیت هایی است. پلی مر جامد رادیوکرومیک PRESAGE، ماده جدیدی برای دزیمتری سه بعدی است که تحت تابش پرتوهای یوننده، پاسخ کرومیکی از خود نشان می دهد و مزیت هایی بر دیگر روش های ژل دزیمتری دارد. در این مطالعه حساسیت، خطی بودن و پایداری پاسخ این دزیمتر به ازای غلظت های مختلفی از ماده فعال کننده و رنگ دانه، مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق، ابتدا دزیمترهای  PRESAGEبا ترکیبات مختلف ساخته شده و تحت تابش پرتوهای گامای کبالت 60 در محدوده دز صفر تا50  گری قرار گرفتند. سپس تغییرات جذب اپتیکی دزیمترها توسط اسپکتروفوتومتر تا 14 روز پس از پرتودهی اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که افزایش غلظت فعال کننده منجر به افزایش حساسیت و کاهش پایداری پاسخ این نوع دزیمتر می شود. علاوه بر این، مشاهده شد که پاسخ دزیمتر با ضریب همبستگی خوبی (بزرگ تر از 0.99) خطی می باشد.

در این طرح، دزیمتر شیمیایی اتانول کلروبنزن (ECB) برپایه استاندارد ASTM ساخته شده است. ویژگی های این دزیمتر در محدوده دزهای صفر تا 30 کیلوگری مورد بررسی قرار گرفته اند. پرتودهی با چشمه کبالت 60 انجام گرفته است. قرائت دز - پاسخ با سه روش عیارسنجی (تیتراسیون)، اسپکتروفوتومتری و نوسان سنجی (اسیلومتری) انجام گرفته و روش نوسان سنجی به عنوان بهترین روش انتخاب شده است. عوامل موثر بر دز - پاسخ از جمله تاثیر میزان دز، دمای پرتودهی، انرژی پرتو و گذشت زمان بررسی شدند. همچنین قابلیت تکرار پاسخ و یکنواختی آن نیز مورد بررسی قرار گرفت. دزیمتر اتانول کلروبنزن، پایدار و قابل اطمینان است به طوری که می توان آنرا در دزیمتری روزمره سیستم تابش-  فراوری گاما در محدوده دزهای 0.5 تا 30 کیلوگری بکار برد.

هدف از پژوهش حاضر ساخت نوعی دزیمتر فردی است که بتواند با قابلیت اتصال به ادوات الکترونیکی، داده های مربوط به آهنگ دز و هم چنین دز تجمعی را به صورت برخط منتقل نماید. به این منظور یک برد الکترونیکی طراحی شد. برد به وسیله ی نرم افزار Altium Designer شبیه سازی شد. سپس به وسیله نرم افزار Code Vision برنامه نویسی میکروکنترلر صورت گرفت. صحت عملکرد مدار به وسیله نرم افزار Proteus Design Suite بررسی شد. در مرحله بعدی، آزمون و عیب یابی مدار به صورت تجربی انجام شد. ضریب سنجه بندی و ضریب تبدیل شمارش به دز با استفاده از یک اتاقک یونش در آزمایشگاه دزیمتری استاندارد ثانویه ایران به دست آمد. توزیع دز برحسب فاصله از چشمه با نتایج توزیع دز حاصل از اتاقک یونش کالیبره شده مورد مقایسه قرار گرفت. به این منظور از چشمه Cs137 بدون حفاظ، با حفاظ سربی به ضخامت mm 22 و هم چنین دو حفاظ سربی به ضخامت های mm 18 و mm 22 استفاده شد. با توجه به نتایج، برای دزیمتر ساخته شده، ضریب سنجه بندی 02/0± 99/0 به دست آمد. نتایج سنجه بندی نشان داد این دستگاه تمامی الزامات 17025: 2005ISO/IEC را برآورده کرده است. هم چنین نتایج در هر سه حالت توزیع دز مربوط به چشمه بدون حفاظ، با حفاظ تک سرب و با حفاظ دو سرب اختلاف کم تر از 01/0 % را بین دزیمتر ساخته شده و دزیمتر مرجع نشان داد. نتایج حاصل نشان داد دزیمتر ساخته شده می تواند به عنوان یک دزیمتر مرجع و استاندارد در مراکز آزمایشگاه، برای مانتورینگ و دزیمتری پرتوهای فوتون یونیزان مورد استفاده قرار گیرد.

سابقه و هدف: یکی از مشکلات دزیمترهای شیمیایی همچون تریمیسیک اسید، مایع بودن محیط فعال دزیمتر است که به کارگیری آن را با مشکل مواجه می کند. قرارگیری دزیمتر شیمیایی در بستر ژلی می تواند تا حدودی به فائق آمدن بر این مشکل کمک نماید. با توجه به اهمیت پایداری زمانی پاسخ دزیمتر پس از تابش، در این مطالعه، این پارامتر در مورد دزیمتر ژلاتین- تریمیسیک اسید در گستره دزهای یک جلسه پرتودرمانی در زمان های یک، دو، سه و چهار روز پس از تابش دهی مورد بررسی قرار گرفت.مواد و روش ها: بعد از ساخت ژل با غلظت 1میلی مولار و pH برابر 2.2 و قرار دادن در داخل ویال هایی از جنس پرسپکس، درب آن ها توسط پارافیلم بسته شده و برای حذف نور، اطراف آن با فویل آلومینیومی پوشیده شده و برای تابش دهی با دستگاه شتاب دهنده خطی، به پنج گروه تقسیم شدند. پرتودهی 24 ساعت بعد از ساخت ژل، با پرتو 6 مگاولت، توسط دستگاه شتاب دهنده خطی انجام شد. در مرحله تابش دهی هر یک از ویال ها در ایزوسنتر شتاب دهنده و در SSD برابر 100 سانتی متر و میدان 10×10سانتی متر مربع قرار داده شدند. گروه های مورد بررسی دزهایی در گستره 0-200 cGy را دریافت نموده وپس از تابش دهی در دمای 4 درجه سلسیوس نگهداری شدند. خوانش ویال ها توسط دستگاه اسپکتروفلورومتر JASCO 6200 در زمان های یک، دو، سه و چهار روز بعد از تابش دهی در طول موج های برانگیختگی 370، 380، 390، 410، 420 و 450 نانومتر انجام شد.یافته ها: پس از رسم منحنی نشر دزیمتر توسط دستگاه اسپکتروفلوریمتری، طیف نشری در طول موج های مورد بررسی دارای پیک در طول موج های 377، 387، 396، 416، 427 و 457 در روزهای متوالی بعد از تابش دارا بوده و در مقایسه مشخص شد بیش ترین پایداری پاسخ دز یک روز بعد از تابش دهی در دزیمتر مشاهده می شود.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که ترکیب ژلاتین- تریمسیک اسید در روز بعد از تابش دهی بهترین پاسخ و بیش ترین پایداری را داشته است و با توجه به شرایط دزیمتر، امکان به کارگیری کلینیکی آن قابل بررسی می باشد.

مقدمه: نمک یددار مهم ترین منبع ید دریافتی در ایران است. مطالعه های قبلی نشان دادند که اختلال های ناشی از کمبود ید در ایران به طور موثری ریشه کن شده است. هدف این مطالعه بررسی غلظت ید ادرار و میزان ید نمک مصرفی خانوارهای جنوب تهران در سال 1388 است.مواد و روش ها: یک مطالعه مقطعی در 91 خانوار که با روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی انتخاب شده بودند، انجام شد. از 147 فرد بزرگسال خانوارهای انتخاب شده (شامل 85 زن و 62 مرد) که 18 سال و بالاتر سن داشتند، نمونه ادرار 24 ساعته گرفته شد. اندازه گیری غلظت ید و کراتینین ادرار 24 ساعته به ترتیب توسط روش های هضم اسید و Autoanalizer انجام شد. مقدار سرانه مصرف نمک برآورد و میزان ید نمک های مصرفی خانوار با روش تیتر کردن اندازه گیری شد.یافته ها: میانگین ید نمک های مصرفی خانوار 14.7±12.7 گاما بود. 64.8% آنها میزان ید کمتر از 10 گاما داشتند. میانه ید ادرار در جمعیت مورد بررسی 48.0 میکروگرم در لیتر بود، اختلاف معنی داری بین مردان و زنان وجود نداشت. میانه سرانه مصرف روزانه نمک 9.1 گرم برآورد شد. بر اساس طبقه بندیWHO/ICCIDD/UNICEF ،17.0 ،30.6 ، 45.6 و 6.8% شرکت کنندگان به ترتیب غلظت ید ادرار بیشتر از 100، 99-50، 49-20 و کمتر از20 میکروگرم در لیتر داشتند.نتیجه گیری: نمک های مصرفی در جنوب تهران دارای مقادیر کافی ید نبود و ساکنان جنوب شهر تهران دچار کمبود متوسط ید هستند. یافته های این مطالعه نظارت بیشتر برای بهبود وضعیت تغذیه ای ید را نشان می دهد و خطر برگشت عوارض ناشی از کمبود ید را در کشور گوشزد می کند.

امروزه دزیمتر CaSo4:Dy به طور گسترده در دزیمتری فردی و محیطی مورد استفاده قرار می گیرد. در این تحقیق پاسخ دزیمترCaSo4:Dy ، ساخته شده به روش شیمیایی با غلظت های مختلف (11/0، 15/0 و 2/0 درصد مولی) از ناخالصی دیسپروسیم، به دز پرتو گاما و هم چنین تاثیر برنامه گرمادهی در طول فرایند خواندن TLD ، بر روی منحنی درخشش آن مورد بررسی قرار گرفته است. منحنی درخشش دارای دو قله در دماهای 100و 167oC می باشد. قرص های ساخته شده از حساسیت بالایی برخوردارند و در مورد نمونه با میزان ناخالصی Dy برابر با 2/0 درصد مولی، حساسیت نسبی 12 می باشد. پاسخ دزیمتر تا دز 3/7Gy خطی است و میزان محوشدگی در طول 10 روز 36% است.